Duurzaam Toerisme – Hoe Ontstond Het, En Hoe Behouden We Het?

27-03-2019
Auteur
Selinde Winter
0 Reacties
Selinde Winter

Sinds het ontstaan van Thika Travel was één van de belangrijkste doelstellingen van oprichters Joost Tania en Hilde Sanders om de natuur en de lokale communities te beschermen. Ze zagen – en zien! – een kans om middels toerisme een bijdrage te leveren aan natuurbehoud, maar wel op zo’n manier dat ook de lokale bevolking er baat bij heeft.

Maar hoe verhouden die factoren toerisme, conservation en ontwikkeling zich eigenlijk tot elkaar? En hoe heeft de reiziger hier zélf impact op? René van der Duim, hoogleraar Toerisme en Duurzame Ontwikkeling aan de Universiteit van Wageningen, legt het uit.

Costa Rica – De Voorloper In Duurzaam Toerisme

In Costa Rica kwam Van der Duim voor het eerst in aanraking met succesvolle initiatieven op het gebied van ecotoerisme. “Men zou absoluut kunnen zeggen dat het ecotoerisme in Costa Rica zijn oorsprong heeft gevonden”, geeft hij aan. “Deze bijzondere status van het land komt mede doordat het enkele decennia geleden het enige veilige land was om te reizen in Centraal Amerika. Dit, in combinatie met de relatief korte vliegafstand, maakte Costa Rica tot een geliefde tropenbestemming voor Amerikanen. Zij genoten er van de weelderige natuur en het rijke dierenleven. Als gevolg hiervan kwamen er projecten van de grond ter bescherming van die lokale flora en fauna. Uniek hierbij was de werving van inkomsten uit toerisme ten behoeve van deze projecten.” De basis van het ecotoerisme was gelegd.

De Eerste Initiatieven In Afrika

Van der Duim verschuift daarna zijn research naar Afrika en hier komt de complexiteit van duurzaam toerisme écht aan het licht. “Eerst werden er nationale parken gecreëerd. De aanleg van deze parken betekende echter ook dat hier geen plaats meer was voor de oorspronkelijke bevolking. Talloze gemeenschappen moesten noodgedwongen hun onderkomens elders vinden.” Dit leidde logischerwijs tot conflicten, zowel op sociaal niveau als tussen wildlife en communities. Snel werd duidelijk dat de lokale bevolking een cruciale rol zou moeten spelen bij de natuurbescherming. Wilde dieren houden zich namelijk niet aan de grenzen van de nationale parken en de aanleg van beschermde gebieden heeft geen zin als de lokale gemeenschappen om verschillende redenen wildlife blijven doden.

Om dit te veranderen, moest de lokale bevolking mee kunnen profiteren van natuurbescherming. “In hernieuwde pogingen tot duurzame oplossingen werden de bewoners bij projecten in hun leefomgeving betrokken. Er werd  werkgelegenheid gecreëerd en er werden ontwikkelingsperspectieven geboden, in de vorm van faciliteiten op het gebied van gezondheid en onderwijs. Uit deze initiatieven vloeide het community based natural resource management voort: de lokale bevolking werd niet alleen gecompenseerd, maar kreeg ook een actieve rol toebedeeld in de natuurbescherming.” Dit was de manier van denken die nodig bleek voor duurzaam toerisme in Afrika.

Duurzaamheid Is Good Business

De laatste bepalende factor in dit verhaal is de markt. Ontwikkelingsprojecten zoals hierboven beschreven zijn vaak economisch niet levensvatbaar en samenwerking met marktspelers bleek onontbeerlijk. Dat deze marktspelers in toerisme opereren, is niet vreemd. “Lodge eigenaren hebben uiteraard een groot belang in de aanwezigheid van wilde dieren om als toeristische trekpleister te blijven bestaan. Zij bundelen zodoende hun krachten met lokale gemeenschappen om de natuur en de dieren te beschermen.”

Ondanks dit gemeenschappelijke doel, wijst Van der Duim ook op tegengestelde belangen. Sturing door een derde partij blijft belangrijk om de afspraken vast te leggen en de naleving hiervan in goede banen te leiden. Het AWF (African Wildlife Foundation) is zo’n derde partij die veel grote projecten heeft opgezet en begeleid. Van der Duim deed onderzoek naar deze projecten. Hij kwam tot de conclusie dat verschillen met betrekking tot bijvoorbeeld landeigendom en culturele achtergrond hebben geleid tot veel verschillende modellen.

Ol Lentille

Eén van deze modellen is The Sanctuary Ol Lentille in Kenia. Dit is ontstaan uit een partnership tussen de lokale Kijabe group ranch en een buitenlandse investeerder. Onderdeel van de overeenkomst was het toewijzen van één derde van het grondgebied (2.000ha) als natuurgebied. In de loop der jaren hebben Kijabe, de investeerder en de lokale communities samengewerkt om de Sanctuary in 2012 uit te breiden naar maar liefst 8.000ha. In 2003 is AWF met behulp van fondsen uit de VS en Nederland de bouw van de lodge gestart die in 2007 open is gegaan voor publiek. Deze lodge behoort tot het top-end segment en is een geliefde plek voor vermogende gasten. Een aantal gasten heeft ook een aanzienlijke donatie gedaan aan het project. Naast de natuurbescherming is daardoor met name de gezondheidszorg verbeterd voor de lokale bevolking en zijn de onderwijsperspectieven voor lager- en middelbaar onderwijs flink toegenomen.

En… Hoe Nu Verder?

Van der Duim benadrukt bij succesvolle voorbeelden zoals Ol Lentille in Kenia ook de complexiteit van de relatie tussen natuurbescherming, ontwikkeling en toerisme. “Iedere situatie is uniek en ieder project dient hierop afgestemd te worden. Bovendien hebben de projecten een hoog kwetsbaarheidsgehalte door bijvoorbeeld discussies over landeigendom en afhankelijkheid van subsidies en externe giften, maar met de juiste aansturing is er zeker succes te boeken.”

Bij Thika Travel zijn we ons terdege bewust van de impact van het toerisme op de lokale habitat. Ons doel is om middels onze reizen een bijdrage te leveren aan de bescherming van de natuur en de dieren. Dit betekent dat we kritisch kijken naar de accommodaties en de belevingen die wij aanbieden en dat we gerichte keuzes maken in onze samenwerkingen.

René van der Duim is naast hoogleraar ook vice-voorzitter van ATLAS (Association for Tourism and Leisure Education and Research) en bestuurslid van de Thika Foundation. Voor zijn werk reisde hij veel naar Midden Amerika en Afrika. Uit zijn persoonlijke ervaringen koestert hij bijzondere herinneringen aan zijn reizen naar de nationale parken van de VS en Canada, en de Masaai Mara.

Selinde Winter is werkzaam bij Thika Travel als Coördinator Client Engagement. Met haar achtergrond in Antropologie en Ontwikkelingsstudies richt zij zich onder andere op duurzaamheidsprojecten.

Wat wilt u beleven? We luisteren graag naar uw wensen

Neem contact met ons op

Onze expert maakt graag een reisvoorstel op maat voor u.
Wij zijn telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 09.00 en 17.00 uur.

Wij bellen u terug

Vul uw voorkeur in en wij bellen u op de gewenste dag en tijdstip terug.
[contact-form-7 404 "Not Found"]

Neem contact met ons op

Onze expert maakt graag een reisvoorstel op maat voor u.
Wij zijn telefonisch bereikbaar van maandag tot en met vrijdag tussen 09.00 en 17.00 uur.

Wij bellen u terug

Vul uw voorkeur in en wij bellen u op de gewenste dag en tijdstip terug.
[contact-form-7 404 "Not Found"]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.